به گزارش سلامت نیوز به نقل از سازندگی، صدا ناگهان قطع شد. وقتی نعیم دباط، محیطبان ۱۵ ساله پارک ملی کرخه پس از ضربات سنگین چوب به سرش چشم باز کرد، خود را روی تخت بیمارستان شوش دید؛ با چشم و بینی کاملاً خرد شده. اما شوک اصلی نه از جراحت شدید صورت که از تماس پاسگاه نیروی انتظامی به او وارد شد: دو شکارچی غیرمجازی که او و همکارانش ظهر روز یکشنبه با دست خالی و به قیمت جان بازداشت کرده بودند با دستور دادستان و به دلایلی نامعلوم آزاد شدهاند؛ آن هم درحالی که کار پانسمان و بخیه محیطبانان هنوز تمام نشده بود.
تکرار این سناریوی تلخ در خوزستان بار دیگر خطرات فراروی حافظان طبیعت ایران و گسست عمیق میان مسئولیتهای سنگین و چتر حمایتی ناچیز قانونی را به صدر اخبار آورده است. این حادثه در زیستگاهی رخ داد که آخرین بازمانده جنگلهای نیمهگرمسیری جهان و خانه گوزن زرد ایرانی در معرض انقراض است؛ اما در خط مقدم این زیستگاه نیروهایی ایستادهاند که با خودروهای فرسوده، بدون اسلحه و در اوج تنهایی باید با شکارچیان مسلح بجنگند.
از شلیک با تفنگ ساچمهای تا آزادی چندساعته
ماجرا از یک گزارش مردمی درباره حضور خودروی مشکوک یک گروه شکارچی در منطقه «امامزاده شچاخ» آغاز شد. نعیم دباط، محیطبان نمونه کشوری و استانی بدون اسلحه و با یک پراید سازمانی فرسوده به محل اعزام میشود. شکارچیان با شناختن او، حین تعقیب و گریز بارها با اسلحه ساچمهای (PCP) به سمت خودروی او شلیک میکنند. پس از جوش آوردن پراید و پیوستن خودروی دوم محیطبانی به رهبری امید رحیمی (رئیس پارک) مأموران موفق به مسدود کردن مسیر متخلفان میشوند.
اما درگیری فیزیکی تازه از اینجا شکل میگیرد. درحالی که یکی از سه متخلف همراه با اسلحه و گونی حاوی لاشه پرندگان متواری میشود، دو تن دیگر با چوب و ضرب و جرح شدید، مأموران را مضروب میکنند.
اعتراض فعالان محیطزیست خوزستان دقیقاً از نقطه بعد از دستگیری آغاز شده است. احمد زالی، فعال محیطزیست، میگوید: «توقع ما این بود که با مجرمان برخورد قانونی شود نه اینکه متخلفانِ اعزامی از اهواز، تنها چند ساعت بعد آزاد شوند، درحالی که محیطبان هنوز بیهوش روی تخت بیمارستان بود». محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت محیطزیست خوزستان نیز با ابراز شگفتی از این تصمیم قضایی اعلام کرد که با وجود ادعای تفهیم اتهام، انتظار چنین آزادی سریعی را نداشتند و شکایت رسمی خود را ثبت کردهاند.
ساختار فرسوده و بار سنگین؛ هر محیطبان به جای ۱۲ نفر
این نخستین بار نیست که خون محیطبانان در خوزستان بر زمین میریزد. به گفته محمد الوندی، فرمانده یگان حفاظت محیطزیست استان، این سومین درگیری خونین سال جاری در خوزستان است؛ از حمله با اره برقی به مأمور پارک ملی دز گرفته تا مجروح شدن محیطبان دزفولی.
ریشه این حوادث ناگوار را باید در آمارهای نگرانکنندهای جست که اخیراً از سوی سردار رضا رستگاری، فرمانده یگان حفاظت محیطزیست کشور مطرح شده است. به گفته او هر محیطبان در ایران امروز به دلیل کمبود شدید نیرو عملاً به جای ۱۲ نفر کار میکند و مجبور است به تنهایی از ۱۲ هزار هکتار عرصه طبیعی مراقبت کند.
این کسری چشمگیر نیرو در کنار چالشهای ساختاری زیر عملاً محیطبانان را به اهدافی بیدفاع تبدیل کرده است:
ناوگان لجستیکی اسقاطی: استفاده از خودروهایی مانند پراید در مسیرهای سنگلاخی مرز و جنگل که با کوچکترین تعقیب و گریزی از کار میافتند.
فقدان تجهیزات انفرادی مدرن: عدم دسترسی مأموران به ابزارهای بازدارنده استاندارد مانند شوکر، گاز اشکآور و دوربینهای روی لباس (دوربین البسه) جهت مستندسازی جرم.
بلاتکلیفی در بهکارگیری سلاح: بحرانهای حقوقی ناشی از قانون بهکارگیری سلاح سازمانی که در مواردی مانند پرونده «برومند نجفی» محیطبانان را پس از دفاع از خود تا پای چوبه دار کشاند.
بنبست قضایی
بررسی دهههای اخیر نشان میدهد پروندههای بزرگی همچون ترور فجیع ناصر پیروی(رئیس منابع طبیعی ماسال در سال ۱۳۸۴) یا شهادت هدایتالله دیدهبان در خرداد سال گذشته، همواره با ابهام یا عدم دستگیری متهمان همراه بوده است.
حفاظت از محیطزیست با بخشنامه و ارقام روی کاغذ ممکن نمیشود.
وقتی ساختار قضایی و اجرایی کشور نمیتواند، امنیت جانی مأمور خود را در برابر متخلفان تضمین کند و آزادیهای زودهنگام جایگزین مجازاتهای بازدارنده میشود، انگیزه مأموران در خطمقدم آسیب میبیند. نعیم دباط که پیش از این نیز کتفش در مواجهه با صیادان شکسته شده بود، حرف آخر را میزند: «غیرت ما اجازه نمیدهد درختی قطع شود؛ اما این رها شدن سریع مجرمان، مایه تأسف و بیانگیزگی است».
نظر شما